Dictionary metodlari: keys(), values(), items()

Dictionary bilan ishlashda eng ko'p ishlatiladigan uchta metod mavjud: keys(), values() va items(). Bu metodlar lug'atning tarkibini turli ko'rinishlarda ko'rish va ustida ishlash imkonini beradi.

keys() — barcha kalitlarni olish

keys() metodi dictionarydagi barcha kalitlarni qaytaradi. Natija dict_keys turidagi ob'ekt bo'lib, uni ro'yxatga aylantirish mumkin.

# Davlatlar va ularning poytaxtlari
davlatlar = {"O'zbekiston": "Toshkent", "Rossiya": "Moskva", "Fransiya": "Parij"}

# Barcha kalitlarni ko'rish
kalitlar = davlatlar.keys()
print(kalitlar)           # dict_keys(["O'zbekiston", "Rossiya", "Fransiya"])

# Ro'yxatga aylantirish
print(list(kalitlar))     # ["O'zbekiston", "Rossiya", "Fransiya"]

values() — barcha qiymatlarni olish

values() metodi dictionarydagi barcha qiymatlarni qaytaradi. Kalit emas, faqat qiymatlar bilan ishlash kerak bo'lganda foydali.

davlatlar = {"O'zbekiston": "Toshkent", "Rossiya": "Moskva", "Fransiya": "Parij"}

# Barcha poytaxtlarni ko'rish
poytaxtlar = davlatlar.values()
print(list(poytaxtlar))   # ['Toshkent', 'Moskva', 'Parij']

# Qiymatlar bo'yicha tekshirish
if "Toshkent" in davlatlar.values():
    print("Toshkent biror davlatning poytaxtidir")

items() — kalit-qiymat juftliklarini olish

items() metodi har bir elementni (kalit, qiymat) ko'rinishidagi tuple sifatida qaytaradi. Bu metod dictionaryni for sikli bilan aylanib o'tishda eng qulay usuldir.

davlatlar = {"O'zbekiston": "Toshkent", "Rossiya": "Moskva", "Fransiya": "Parij"}

# Barcha juftliklarni ko'rish
print(list(davlatlar.items()))
# [("O'zbekiston", "Toshkent"), ('Rossiya', 'Moskva'), ('Fransiya', 'Parij')]

# For sikli bilan to'liq aylanib o'tish
for davlat, poytaxt in davlatlar.items():
    print(f"{davlat} davlatining poytaxti — {poytaxt}")

Natija:

O'zbekiston davlatining poytaxti — Toshkent
Rossiya davlatining poytaxti — Moskva
Fransiya davlatining poytaxti — Parij

Muhim qoidalar:

• keys(), values(), items() — uchala metod ham dictionary o'zgarsa avtomatik yangilanadi
• Ularni list() ga o'rash orqali oddiy ro'yxatga aylantirish mumkin
• items() for siklida ikki o'zgaruvchi (kalit, qiymat) bilan birgalikda ishlatiladi

📝 Vazifa

Davlatlar ma'lumotlar bazasi

Quyidagi amallarni bajaring:

1. davlatlar lug'atidagi barcha davlatlar nomini ro'yxat sifatida chiqaring
2. Barcha poytaxtlarni ro'yxat sifatida chiqaring
3. Har bir davlat -> poytaxt juftligini alohida qatorda chiqaring

Bu mashq orqali siz:

• keys(), values(), items() metodlarini amalda qo'llaysiz
• Dictionary ustida for sikli yordamida ishlashni o'rganasiz