Ro'yxat va lug'atni birlashtirib ishlatish

Haqiqiy dasturlashda ko'pincha bir nechta ob'ektlar to'plami bilan ishlash kerak bo'ladi. Masalan, o'quvchilar ro'yxati, mahsulotlar katalogi yoki foydalanuvchilar bazasi. Bunday hollarda list of dicts — ya'ni lug'atlardan tashkil topgan ro'yxat — eng qulay yechimdir.

Har bir lug'at bitta ob'ektni ifodalaydi; ro'yxat esa bu ob'ektlarni birga saqlaydi:

talabalar = [
    {"ism": "Ali",  "baho": 85, "sinf": "10A"},
    {"ism": "Vali", "baho": 90, "sinf": "10B"},
    {"ism": "Soli", "baho": 70, "sinf": "10A"}
]

# Birinchi talabaning ismini olish
print(talabalar[0]["ism"])      # Ali

for sikli bilan barcha ob'ektlar ustida ishlash, shartli filtrlash va hisoblash:

# Barcha ismlarni chiqarish
for t in talabalar:
    print(t["ism"])

# Bahosi 80 dan yuqori talabalar
print("A'lochi talabalar:")
for t in talabalar:
    if t["baho"] > 80:
        print(f"{t['ism']} — {t['baho']}")

# O'rtacha ball
jami = 0
for t in talabalar:
    jami += t["baho"]
print(f"O'rtacha ball: {jami / len(talabalar)}")   # 81.66...

Muhim qoidalar:

• ro'yxat[i]["kalit"] — i-chi elementning ma'lum maydoniga murojaat qilish
• for element in ro'yxat: — har bir lug'at ustida sikl yuritish
• Shartli filtr yordamida faqat kerakli ob'ektlarni ajratib olish mumkin
• Bu tuzilma haqiqiy dasturlashdagi eng keng tarqalgan pattern

📝 Vazifa

Talabalar jurnali

Quyidagi amallarni bajaring:

1. talabalar ro'yxatidagi barcha talabalar ismini chiqaring
2. Bahosi 80 dan yuqori talabalarning ismi va bahosini chiqaring

Bu mashq orqali siz:

• Lug'atlar ro'yxati bilan ishlashni o'rganasiz
• for sikli va shartli filtrlarni amalda qo'llaysiz