List nima va nima uchun kerak?

Dasturlashda ko'pincha bir emas, balki ko'plab ma'lumotlarni saqlash va ularda ishlay olish kerak bo'ladi. Masalan, sinfda 30 ta o'quvchi bor va ularning har birining ismini kompyuter xotirasida saqlashingiz kerak. Agar oddiy o'zgaruvchilardan foydalansangiz, 30 ta alohida o'zgaruvchi yozishingiz lozim bo'ladi — bu juda noqulay!

# Oddiy o'zgaruvchilar bilan — noqulay usul
ism1 = "Ali"
ism2 = "Vali"
ism3 = "Soli"
# 30 ta o'quvchi uchun 30 ta o'zgaruvchi... juda ko'p!

Mana shu muammoni hal qilish uchun list (ro'yxat) tuzilmasi ixtiro qilingan. List — bu bir o'zgaruvchi ichida bir nechta qiymatni tartib bilan saqlay oladigan tuzilma.

# List bilan — qulay usul
ismlar = ["Ali", "Vali", "Soli", "Kamol", "Dilnoza"]
print(ismlar)
# Natija: ['Ali', 'Vali', 'Soli', 'Kamol', 'Dilnoza']

List faqat matnlar uchun emas — raqamlar, hatto aralash turlar uchun ham ishlatiladi:

# Raqamlardan iborat list
baholar = [85, 90, 72, 60, 95]
print(baholar)

# Aralash turdagi list (lekin amalda kamroq ishlatiladi)
aralash = ["Ali", 20, True, 3.14]
print(aralash)

# Bo'sh list — keyinchalik to'ldiriladi
bo_sh_list = []
print(bo_sh_list)

Muhim qoidalar:

• List [ va ] kvadrat qavslar ichiga yoziladi
• Elementlar vergul bilan ajratiladi
• List har qanday turdagi ma'lumotlarni saqlashi mumkin
• List ichidagi elementlar tartibli va o'zgartirilishi mumkin
• Bitta list ichida minglab element bo'lishi mumkin

Oddiy o'zgaruvchi faqat bitta qiymat saqlaydi, list esa bir vaqtning o'zida cheksiz miqdordagi qiymatlarni saqlaydi va ular bilan bir butun sifatida ishlash imkonini beradi. Bu dasturlashda juda keng qo'llaniladigan va muhim tuzilmalardan biridir.

Vazifa

List haqida bilimlarni mustahkamlash

Quyidagi savollarga javob bering va o'z bilimingizni sinab ko'ring:

1. Nima uchun ko'p o'zgaruvchi o'rniga list ishlatish yaxshiroq?
2. List qanday belgilar bilan yoziladi?
3. List qanday turdagi ma'lumotlarni saqlashi mumkin?