List ustida sikl (loop)

Ko'pincha listdagi barcha elementlarni ketma-ket ko'rib chiqish kerak bo'ladi. Buning uchun for sikl ishlatiladi. Pythonda list ustida aylanishning ikki asosiy usuli bor.

1-usul: for element in list — eng sodda va toza usul. Har bir iteratsiyada element o'zgaruvchisi keyingi elementga ega bo'ladi:

# Har bir elementni ketma-ket ko'rsatish
mevalar = ["olma", "banan", "gilos", "shaftoli"]

for meva in mevalar:
    print(meva)

# Natija:
# olma
# banan
# gilos
# shaftoli

2-usul: for i in range(len(list)) — indeksga ehtiyoj bo'lganda ishlatiladi. i har doim indeksni bildiradi:

# Indeks bilan birga chiqarish
mevalar = ["olma", "banan", "gilos", "shaftoli"]

for i in range(len(mevalar)):
    print(i, "->", mevalar[i])

# Natija:
# 0 -> olma
# 1 -> banan
# 2 -> gilos
# 3 -> shaftoli

Amaliy misol — baholarning yig'indisini hisoblash:

# O'quvchi baholari
baholar = [85, 90, 72, 60, 95]

yigindi = 0
for baho in baholar:
    yigindi += baho   # Har bir bahoni yig'indiga qo'shish

print("Jami yig'indi:", yigindi)
print("O'rtacha baho:", yigindi / len(baholar))
# Natija:
# Jami yig'indi: 402
# O'rtacha baho: 80.4

Siklda shartlar ham ishlatish mumkin — masalan, faqat katta sonlarni chiqarish:

# Faqat 70 dan yuqori baholarni chiqarish
baholar = [85, 90, 72, 60, 95, 55, 78]

print("A'lochi talabalar baholari:")
for baho in baholar:
    if baho >= 85:
        print(baho)

# Natija:
# A'lochi talabalar baholari:
# 85
# 90
# 95

Muhim qoidalar:

• for element in list: — elementlarga bevosita murojaat
• for i in range(len(list)): — indeks kerak bo'lganda
• Sikl avtomatik ravishda listning barcha elementlarini ko'rib chiqadi
• Sikl ichida if shartlari ham ishlatish mumkin

Vazifa

List elementlarini sikl bilan ko'rib chiqish

Quyidagi amallarni bajaring:

1. sonlar = [5, 10, 15, 20, 25] listi berilgan
2. Har bir elementni alohida qatorda chiqaring
3. Barcha elementlarning yig'indisini hisoblab "Yigindi: ..." ko'rinishida chiqaring

Bu mashq orqali siz:

• for sikli bilan list elementlarini birma-bir ko'rib chiqishni o'rganasiz
• Sikl ichida yig'indi to'plashni amalda qo'llaysiz