Metodlar — klassga tegishli funksiyalar

Metodlar — bu klassning ichida aniqlangan funksiyalar. Ular self orqali obyektning atributlariga murojaat qilishi mumkin. Bitta klassda bir nechta metod bo'lishi mumkin.

import math

class Doira:
    def __init__(self, radius):
        self.radius = radius

    def maydon(self):
        # Doira maydoni: π × r²
        return math.pi * self.radius ** 2

    def aylana(self):
        # Doira aylanasi (perimetri): 2 × π × r
        return 2 * math.pi * self.radius

d = Doira(5)
print(round(d.maydon(), 2))    # 78.54
print(round(d.aylana(), 2))    # 31.42

Doira klassida ikkita metod bor: maydon() va aylana(). Ikkalasi ham self.radius ga murojaat qilib hisob-kitob qiladi.

Turli radiusli doiralar bilan ishlash:

kichik = Doira(3)
katta = Doira(10)

print(round(kichik.maydon(), 2))   # 28.27
print(round(katta.maydon(), 2))    # 314.16

Metodlar parametr ham olishi mumkin — nafaqat self:

class Hisoblash:
    def __init__(self, son):
        self.son = son

    def qoshish(self, boshqa):
        # self.son + boshqa soni
        return self.son + boshqa

    def kopaytirish(self, boshqa):
        return self.son * boshqa

h = Hisoblash(10)
print(h.qoshish(5))       # 15
print(h.kopaytirish(3))   # 30

Muhim qoidalar:

• Metodlar klass ichida def bilan yoziladi
• Har bir metodning birinchi parametri self bo'ladi
• Metodlar self.atribut orqali obyekt ma'lumotlariga murojaat qiladi
• Bir klassda xohlagancha metod bo'lishi mumkin
• Metodlar oddiy funksiyalar kabi qiymat return qilishi mumkin

📝 Vazifa

To'g'riburchak klassi

Quyidagi amallarni bajaring:

1. Togriburchak nomli klass yarating
2. __init__(self, en, boy) metodida ikkita atributni saqlang
3. maydon(self) metodini yozing — en * boy ni qaytarsin
4. perimetr(self) metodini yozing — 2 * (en + boy) ni qaytarsin
5. Qolgan kod allaqachon yozilgan — o'zgartirmang

Bu mashq orqali siz:

• Bir klassda bir necha metod yozishni o'rganasiz
• Metodlar orqali hisob-kitob qilishni mashq qilasiz
• Har bir metod self dan qanday foydalanishini ko'rasiz

Misol:

Kiritish:

5
3

Chiqish:

15
16