__str__ metodi — obyektni matn sifatida ko'rsatish

Oddiy obyektni print() qilsangiz, natija qanday ko'rinadi?

class Mushuk:
    def __init__(self, ismi, yoshi):
        self.ismi = ismi
        self.yoshi = yoshi

mitti = Mushuk("Mitti", 3)
print(mitti)  # <__main__.Mushuk object at 0x10f2a3b40>

Bu juda noqulay! Python bilib olmaydi obyektni qanday matn sifatida ko'rsatish kerakligini. __str__ metodi buni hal qiladi — u print() chaqirilganda avtomatik ishlatiladi:

class Mushuk:
    def __init__(self, ismi, yoshi):
        self.ismi = ismi
        self.yoshi = yoshi

    def __str__(self):
        return f"Mushuk: {self.ismi}, {self.yoshi} yoshda"

mitti = Mushuk("Mitti", 3)
print(mitti)       # Mushuk: Mitti, 3 yoshda

toshpol = Mushuk("Toshpoʻlat", 5)
print(toshpol)     # Mushuk: Toshpoʻlat, 5 yoshda

Endi print(mitti) chaqirilganda Python avtomatik mitti.__str__() ni chaqiradi va natijani chop etadi.

__str__ har xil klasslarda turlicha bo'lishi mumkin:

class Kitob:
    def __init__(self, nom, muallif):
        self.nom = nom
        self.muallif = muallif

    def __str__(self):
        return f'"{self.nom}" — {self.muallif}'

k = Kitob("O'tkan kunlar", "Abdulla Qodiriy")
print(k)   # "O'tkan kunlar" — Abdulla Qodiriy

class Talaba:
    def __init__(self, ism, baho):
        self.ism = ism
        self.baho = baho

    def __str__(self):
        return f"Talaba: {self.ism}, Baho: {self.baho}"

t = Talaba("Ali", 95)
print(t)   # Talaba: Ali, Baho: 95

__init__ va __str__ kabi __ (ikki pastki chiziq) bilan o'ralgan metodlar "dunder metodlar" (double underscore) deb ataladi. Python ularni maxsus vaziyatlarda avtomatik chaqiradi.

Muhim qoidalar:

• __str__ metodi print(obyekt) da avtomatik chaqiriladi
• U har doim str (matn) qaytarishi kerak
• __str__ ni yozmasang, Python xunuk texnik matn chiqaradi
• __init__, __str__ kabi metodlar "dunder metodlar" deb ataladi

📝 Vazifa

Talaba klassiga __str__ qo'shish

Quyidagi amallarni bajaring:

1. Talaba nomli klass yarating
2. __init__(self, ism, baho) metodida ikkita atributni saqlang
3. __str__(self) metodini yozing — "Talaba: {ism}, Baho: {baho}" qaytarsin
4. Birinchi qatordan ism, ikkinchi qatordan bahoni o'qing
5. Obyektni to'g'ridan-to'g'ri print() qiling

Bu mashq orqali siz:

• __str__ dunder metodini yozishni o'rganasiz
• Obyektni chiroyli formatda chop etishni mashq qilasiz

Misol:

Kiritish:

Ali
95

Chiqish:

Talaba: Ali, Baho: 95