Bank hisobi: inkapsulyatsiyani amalda qo'llash

Bu darsda inkapsulyatsiya bo'yicha barcha bilimlarni birlashtiramiz: maxfiy atributlar, @property getter, va validatsiyali metodlar. Vazifa — haqiqiy bank hisobi kabi ishlaydigan klass yaratish.

Real bank hisobida quyidagi qoidalar bor:

• Balansni tashqaridan to'g'ridan-to'g'ri o'zgartirib bo'lmaydi
• Pul qo'shish faqat musbat miqdor uchun amalga oshadi
• Pul olish faqat yetarli mablag' bo'lganda mumkin

class BankHisobi:
    def __init__(self, boshlangich_balans):
        self.__balans = boshlangich_balans  # maxfiy atribut

    @property
    def balans(self):          # faqat o'qish — setter yo'q
        return self.__balans

    def pul_qosh(self, miqdor):
        if miqdor > 0:
            self.__balans += miqdor
        else:
            print("Noto'g'ri miqdor!")

    def pul_ol(self, miqdor):
        if miqdor > 0 and self.__balans >= miqdor:
            self.__balans -= miqdor
        else:
            print("Mablag' yetarli emas!")

    def __str__(self):
        return f"Balans: {self.__balans} so'm"


hisob = BankHisobi(1000)
hisob.pul_qosh(500)
print(hisob)           # Balans: 1500 so'm

hisob.pul_ol(300)
print(hisob)           # Balans: 1200 so'm

hisob.pul_ol(5000)     # Mablag' yetarli emas!
print(hisob)           # Balans: 1200 so'm

print(hisob.balans)    # 1200 — @property orqali o'qish
# hisob.balans = 9999  # AttributeError — setter yo'q!

Natija:

Balans: 1500 so'm
Balans: 1200 so'm
Mablag' yetarli emas!
Balans: 1200 so'm
1200

Bu klassda inkapsulyatsiyaning barcha xususiyatlari birlashgan:

• __balans — tashqaridan ko'rinmaydi, bevosita o'zgartirib bo'lmaydi
• @property balans — faqat o'qish (getter bor, setter yo'q)
• pul_qosh() va pul_ol() — o'zgartirish faqat tekshiruvdan keyin

Muhim qoidalar:

• Setter yo'q @property — atributni faqat o'qib bo'ladi, yozib bo'lmaydi
• Validatsiya metodlar ichida: noto'g'ri qiymat kelsa, xabar chiqarib, o'zgartirmaslik
• __str__ — obyektni chiroyli ko'rsatish uchun
• Inkapsulyatsiya — bu faqat yashirish emas, balki nazorat qilish

📝 Vazifa

Bank hisobi tizimi

BankHisobi klassini to'liq inkapsulyatsiya bilan yarating:

1. __init__(self, boshlangich) — __balans ni boshlang'ich qiymat bilan boshlang
2. @property balans — faqat getter (setter yo'q), __balans ni qaytarsin
3. pul_qosh(self, miqdor) — agar miqdor > 0 bo'lsa qo'shing, aks holda "Noto'g'ri miqdor!" chiqaring
4. pul_ol(self, miqdor) — agar miqdor > 0 va balans >= miqdor bo'lsa oling, aks holda "Mablag' yetarli emas!" chiqaring
5. __str__ — "Balans: {balans} so'm" formatida qaytarsin