Maxfiy atributlar (private attributes)

Oldingi darsda inkapsulyatsiya nima ekanligini bildik. Endi uni Pythonda qanday amalga oshirishni ko'ramiz. Pythonda atributlarni yashirish uchun ikki usul bor.

Birinchi usul: bitta pastki chiziq _

_balans — bu "iltimos, to'g'ridan-to'g'ri o'zgartirmang" degan kelishuv (konventsiya). Texnik jihatdan tashqaridan kirish mumkin, lekin dasturchilar bu belgini ko'rsa, bu atributni bevosita ishlatmaydi.

class BankHisobi:
    def __init__(self, balans):
        self._balans = balans  # yumshoq maxfiy (soft private)

hisob = BankHisobi(1000)
print(hisob._balans)  # ishlaydi, lekin yaxshi amaliyot emas

Ikkinchi usul: ikki pastki chiziq __

__balans — kuchli maxfiy (strong private). Python bu nom bilan atributni o'zgartirib saqlaydi (_ClassName__balans), shuning uchun tashqaridan oddiy nom bilan kirish imkonsiz bo'ladi. Bu nom mangling deb ataladi.

class BankHisobi:
    def __init__(self, balans):
        self.__balans = balans  # kuchli maxfiy

    def balans_korsatish(self):
        return self.__balans

    def pul_qoshish(self, miqdor):
        if miqdor > 0:
            self.__balans += miqdor

    def pul_olish(self, miqdor):
        if 0 < miqdor <= self.__balans:
            self.__balans -= miqdor
        else:
            print("Mablag' yetarli emas!")

hisob = BankHisobi(1000)
hisob.pul_qoshish(500)
print(hisob.balans_korsatish())  # 1500

hisob.pul_olish(200)
print(hisob.balans_korsatish())  # 1300

# hisob.__balans = -99999  # asl __balansni o'zgartirmaydi!

Natija:

1500
1300

Python __balans nomini ichki tarzda _BankHisobi__balans ga o'zgartiradi (nom mangling). Shuning uchun tashqarida hisob.__balans = -99999 deb yozish asl balansni o'zgartirmaydi — bu butunlay yangi, alohida atribut yaratadi. Haqiqiy balansni faqat pul_qoshish() va pul_olish() metodlari orqali o'zgartirish mumkin, va ular tekshiruv o'tkazadi.

Ikki usulni solishtirish:

Muhim qoidalar:

• _atribut — konventsiya, texnik taqiq yo'q
• __atribut — nom mangling: tashqaridan obj.__atribut asl atributga tegmaydi
• Maxfiy atributlarga kirish uchun metodlar yoziladi
• Metodlar ichida __atribut to'g'ridan-to'g'ri ishlatiladi (self orqali)

📝 Vazifa

Parol klassi

Parol klassini yarating:

1. __init__(self, parol) — parol qiymatini __parol maxfiy atributida saqlang
2. tekshir(self, kiritilgan) metodi — kiritilgan __parol ga teng bo'lsa True, aks holda False qaytarsin

Misol:

Kiritish:

1234
1234

Chiqish:

True