Metodlarni qayta yozish (Method Overriding)

Bola klass ota klassning barcha metodlarini meros oladi. Ammo ba'zan bola klass ota klassning metodini boshqacha qilmoqchi bo'ladi. Buning uchun metodlarni qayta yozish (method overriding) ishlatiladi — bola klassda ota klassning metodi bilan bir xil nom bilan yangi metod yoziladi.

class Hayvon:
    def __init__(self, ism):
        self.ism = ism

    def tovush(self):
        return "..."          # umumiy, noaniq tovush

class It(Hayvon):
    def tovush(self):         # ota klassning metodini qayta yozdi
        return "Vov-vov!"

class Mushuk(Hayvon):
    def tovush(self):         # ota klassning metodini qayta yozdi
        return "Miyov!"

class Baliq(Hayvon):
    pass                      # tovush() ni qayta yozmadi — otanikini ishlatadi

bobik = It("Bobik")
mitti = Mushuk("Mitti")
nemo = Baliq("Nemo")

print(bobik.tovush())   # Vov-vov! — o'z metodi
print(mitti.tovush())   # Miyov! — o'z metodi
print(nemo.tovush())    # ... — ota klassdan meros olindi

Natija:

Vov-vov!
Miyov!
...

Python metodni qidirganda avval bola klassdan qidiradi. Topilsa — shu metod chaqiriladi. Topilmasa — ota klassdan izlaydi. Shu tarzda It va Mushuk o'zlarining tovush() metodini, Baliq esa ota klassning metodini ishlatadi.

Bu mexanizm polimorfizm ning asosidir — bir xil metod nomi, turli xatti-harakat:

hayvonlar = [It("Bobik"), Mushuk("Mitti"), It("Rex"), Baliq("Nemo")]

for hayvon in hayvonlar:
    print(f"{hayvon.ism}: {hayvon.tovush()}")

Natija:

Bobik: Vov-vov!
Mitti: Miyov!
Rex: Vov-vov!
Nemo: ...

Bir xil tovush() chaqiruviga har bir obyekt o'z javobini beradi — bu polimorfizmning oddiy namunasi.

Muhim qoidalar:

• Method overriding — bola klassda ota klass metodi bilan bir xil nom bilan metod yozish
• Python avval bola klassdan qidiradi, keyin ota klassdan
• Qayta yozilmagan metodlar ota klassdan meros olinadi
• Bir xil metod nomi, turli bola klasslarda turli xatti-harakat — bu polimorfizm

📝 Vazifa

Xodim va Menejer

Xodim ota klassini va Menejer bola klassini yarating:

1. Xodim.__init__(self, ism, ish_haqi) — ikkala atributni saqlang
2. Xodim.malumot(self) — "Xodim: {ism}, {ish_haqi} so'm" qaytarsin
3. Menejer(Xodim) — Xodim dan meros olsin
4. Menejer.malumot(self) — "Menejer: {ism}, {ish_haqi} so'm (+bonus)" qaytarsin (ota klassni qayta yozsin)

Misol:

Kiritish:

xodim
Ali
5000000

Chiqish:

Xodim: Ali, 5000000 so'm