Abstrakt klasslar — majburiy shartnoma

Ba'zan shunday holatlar bo'ladiki, ota klass farzand klasslariga: "Siz bu metodlarni albatta yozishingiz kerak!" deb aytishi zarur. Buning uchun abstrakt klass (abstract class) ishlatiladi.

Abstrakt klass — to'liq amalga oshirilmagan, bevosita obyekt yaratib bo'lmaydigan klass. U faqat "shartnoma" — farzand klasslar qanday metodlarga ega bo'lishi kerakligini belgilaydi.

Python da abstrakt klasslar uchun abc (Abstract Base Classes) moduli ishlatiladi:

from abc import ABC, abstractmethod

class Shakl(ABC):          # ABC dan meros oladi
    @abstractmethod        # bu metod albatta qayta yozilishi shart
    def maydon(self):
        pass               # farzand shu metodning tanasini yozadi

Keling, to'liq misolni ko'ramiz:

from abc import ABC, abstractmethod

class Shakl(ABC):
    @abstractmethod
    def maydon(self):
        pass   # farzand klass shu metodning tanasini yozadi

class Kvadrat(Shakl):
    def __init__(self, tomon):
        self.tomon = tomon

    def maydon(self):
        return self.tomon ** 2   # maydon = tomon²

class Doira(Shakl):
    def __init__(self, radius):
        self.radius = radius

    def maydon(self):
        import math
        return round(math.pi * self.radius ** 2, 2)

# Natijalar
k = Kvadrat(4)
print(k.maydon())   # 16

d = Doira(3)
print(d.maydon())   # 28.27

Agar Shakl dan bevosita obyekt yaratmoqchi bo'lsak, Python xato beradi:

# Bu XATO! Abstrakt klassdan obyekt yaratib bo'lmaydi
s = Shakl()
# TypeError: Can't instantiate abstract class Shakl
# with abstract method maydon

Agar farzand klass maydon() metodini yozmasa ham xato bo'ladi:

class Uchburchak(Shakl):
    def __init__(self, asos, balandlik):
        self.asos = asos
        self.balandlik = balandlik
    # maydon() yozilmagan!

u = Uchburchak(3, 4)
# TypeError: Can't instantiate abstract class Uchburchak
# with abstract method maydon

Abstrakt klass — bu "shartnoma": kim bu klassdan meros olsa, belgilangan metodlarni yozishga majbur. Bu katta loyihalarda juda foydali — dasturchilar aniq bir "qoidalar to'plamiga" amal qiladi.

Muhim qoidalar:

• Abstrakt klass ABC dan meros oladi, abstrakt metodlar @abstractmethod bilan belgilanadi
• Abstrakt klassdan to'g'ridan-to'g'ri obyekt yaratib bo'lmaydi
• Farzand klass barcha @abstractmethod metodlarini qayta yozishi shart
• Abstrakt klass farzandlarga qaysi metodlarni yozish kerakligini belgilaydi

📝 Vazifa

Hayvonlar ovozi — abstrakt klass bilan

Abstrakt klass va uchta farzand klass yarating:

1. abc modulidan ABC va abstractmethod ni import qiling
2. Hayvon(ABC) abstrakt klassini yarating: tovush(self) metodi @abstractmethod bilan belgilansin
3. It(Hayvon) klassini yarating: tovush() metodi "Vov!" qaytarsin
4. Mushuk(Hayvon) klassini yarating: tovush() metodi "Miyov!" qaytarsin
5. Sigir(Hayvon) klassini yarating: tovush() metodi "Moo!" qaytarsin
6. tovush_chiqar(hayvon) funksiyasini yarating — hayvon.tovush() natijasini chop etsin

Misol:

Kiritish:

it

Chiqish:

Vov!