Duck Typing — o'rdak kabi yursa, o'rdak!

Python da polimorfizmga erishishning maxsus usuli bor — duck typing. Bu inglizcha maqoldan olingan: "If it walks like a duck and quacks like a duck, it's a duck" — ya'ni "Agar o'rdakday yursa va o'rdakday ovoz chiqarsa, demak u o'rdak."

Python da bu shuni anglatadi: biror obyektda kerakli metod mavjud bo'lsa, u qaysi klassdan ekanligi muhim emas — ishlatish mumkin. Meros shart emas!

class It:
    def tovush(self):
        return "Vov-vov!"

class Mushuk:
    def tovush(self):
        return "Miyov!"

class Qush:
    def tovush(self):
        return "Chiv-chiv!"

# Meros yo'q — ammo hammasi tovush() metodiga ega!
hayvonlar = [It(), Mushuk(), Qush()]
for h in hayvonlar:
    print(h.tovush())

Chiqish:

Vov-vov!
Miyov!
Chiv-chiv!

It, Mushuk, Qush klasslar bir-biridan meros olmagan. Ammo hammasi tovush() metodiga ega — shu yetarli! Python har qanday tur tekshirmaydi, faqat metodning bor-yo'qligini ko'radi.

Bu oddiy meros yondashuvidan farqli:

# Duck typing bilan funksiya — tur muhim emas
def barcha_tovush(hayvonlar_royxati):
    for hayvon in hayvonlar_royxati:
        print(hayvon.tovush())  # qaysi klass ekanligini bilmaymiz

# Hech qaysi klass meros olmagan — lekin hammasi ishlaydi!
barcha_tovush([It(), Qush(), Mushuk(), It()])

Endi boshqa misol — chop etish qurilmalari:

class Printer:
    def chiqar(self, matn):
        return f"Printer: {matn}"

class Ekran:
    def chiqar(self, matn):
        return f"Ekran: {matn}"

class Fayl:
    def chiqar(self, matn):
        return f"Fayl: {matn}"

# Bu funksiya har qanday qurilma bilan ishlaydi
def xabar_yuborish(qurilma, matn):
    return qurilma.chiqar(matn)

p = Printer()
e = Ekran()
f = Fayl()

print(xabar_yuborish(p, "Salom"))   # Printer: Salom
print(xabar_yuborish(e, "Dunyo"))   # Ekran: Dunyo
print(xabar_yuborish(f, "Python"))  # Fayl: Python

xabar_yuborish funksiyasi qurilma ning turi nima ekanini bilmaydi. U faqat chiqar() metodining borligini kutadi. Bu — duck typing!

Muhim qoidalar:

• Duck typing — meros olmagan klasslar ham bir xil interfeys orqali ishlashi
• Python tur tekshirmaydi — faqat metodning mavjudligini tekshiradi
• Meros (inheritance) shart emas — to'g'ri metod bo'lsa yetarli
• Duck typing kodni yanada moslashuvchan (flexible) qiladi

📝 Vazifa

Qurilmalar uchun duck typing

Uchta mustaqil klass va bitta funksiya yarating:

1. Printer klassini yarating: chiqar(self, matn) metodi "Printer: {matn}" qaytarsin
2. Ekran klassini yarating: chiqar(self, matn) metodi "Ekran: {matn}" qaytarsin
3. Fayl klassini yarating: chiqar(self, matn) metodi "Fayl: {matn}" qaytarsin
4. xabar_yuborish(qurilma, matn) funksiyasini yarating — u qurilma.chiqar(matn) natijasini qaytarsin
5. Qolgan test kodi allaqachon yozilgan — o'zgartirmang

Misol:

Kiritish:

printer
Salom

Chiqish:

Printer: Salom