Son funksiyalari nima?

SQL da biz nafaqat ustunlardagi qiymatlarni shunchaki olamiz, balki ularni hisoblab, o'zgartirib ham chiqarishimiz mumkin. Buning uchun funksiyalar dan foydalanamiz. Funksiya — bu qiymatni qabul qilib, undan yangi qiymat qaytaradigan tayyor "vosita".

Bu darsda sonlar bilan ishlaydigan uchta foydali funksiyani o'rganamiz: ROUND (yaxlitlash), ABS (modul) va CAST (tip o'zgartirish).

Misollar uchun bizning mahsulotlar jadvalimizdan foydalanamiz:

Butun va haqiqiy bo'lish farqi

Sonlarni bo'lishda SQL ham xuddi Python dagidek o'zini tutadi: agar ikkala son ham butun (integer) bo'lsa, natija ham butun bo'ladi — kasr qismi tashlab yuboriladi!

SELECT 7 / 2;

3

Kutgan natija 3.5 edi, lekin biz 3 ni oldik. Sababi: 7 va 2 — butun sonlar, shuning uchun SQL butun bo'lish qiladi.

Haqiqiy (kasrli) natija olish uchun sonlardan kamida bittasini haqiqiy son qilishimiz kerak. Buning eng oson yo'li — maxraj (yoki surat) yoniga .0 qo'shish:

SELECT 7 / 2.0;

3.5

Muhim: Agar narxni millionga aylantirmoqchi bo'lsangiz, narx / 1000000 emas, narx / 1000000.0 deb yozing. Aks holda, masalan, 300000 / 1000000 natijasi 0 bo'lib qoladi (butun bo'lish), 300000 / 1000000.0 esa to'g'ri — 0.3 ni beradi.

ROUND — yaxlitlash

ROUND funksiyasi sonni kerakli xonagacha yaxlitlaydi. U ikkita argument oladi: yaxlitlanadigan son va o'nlik kasrdan keyingi xonalar soni.

SELECT ROUND(3.14159, 2);

3.14

Ikkinchi argumentni 0 qilsak yoki umuman yozmasak, son butun songa yaxlitlanadi:

SELECT ROUND(3.7);

4.0

Buni bo'lish bilan birlashtiramiz. Har bir mahsulot narxini million so'mda, 2 xonagacha yaxlitlab ko'raylik:

SELECT nomi, ROUND(narx / 1000000.0, 2) FROM mahsulotlar ORDER BY id;

Telefon|5.0
Noutbuk|12.0
Quloqchin|0.3
Kitob|0.05
Daftar|0.01
Ruchka|0.0
Stol|0.8
Stul|0.25

ABS — modul (mutlaq qiymat)

ABS funksiyasi sonning modulini — ya'ni manfiy ishorasisiz qiymatini qaytaradi. Manfiy son musbatga aylanadi, musbat son esa o'zgarmaydi.

SELECT ABS(-15);

15

SELECT ABS(42);

42

ABS ikki son orasidagi farqni (masofani) hisoblashda juda qulay — chunki kim kimdan katta ekanidan qat'i nazar, natija doim musbat bo'ladi.

CAST — tip o'zgartirish

CAST funksiyasi qiymatning tipini (turini) o'zgartiradi. Masalan, haqiqiy sonni butun songa aylantirsak, kasr qismi tashlab yuboriladi (yaxlitlanmaydi!):

SELECT CAST(3.99 AS INTEGER);

3

Yozilishi: CAST(qiymat AS yangi_tip). Eng ko'p ishlatiladigan tiplar — INTEGER (butun son), REAL (haqiqiy son) va TEXT (matn).

CAST ni bo'lish muammosini hal qilish uchun ham ishlatish mumkin — suratni REAL ga aylantirsak, bo'lish haqiqiy bo'ladi:

SELECT CAST(7 AS REAL) / 2;

3.5

Eslatma: ROUND yaxlitlaydi (3.99 → 4), CAST(... AS INTEGER) esa kasr qismini shunchaki tashlab yuboradi (3.99 → 3). Bu ikkisini chalkashtirib yubormang.

📝 Vazifa

Endi navbat sizga. Har bir mahsulot narxini million so'mga aylantirib (narx / 1000000.0), 2 xonagacha yaxlitlab, mahsulot nomi bilan birga, id tartibida chiqaring.