Nima uchun jadvallarni bog'lash kerak?

Hozirgacha biz har bir so'rovni bitta jadvaldan oldik. Lekin real ma'lumotlar bazasida ma'lumot ko'pincha bir nechta jadvalga taqsimlanadi. Bizning onlayn do'konimizda buyurtmalar haqidagi ma'lumot buyurtmalar jadvalida saqlanadi:

E'tibor bering: bu jadvalda mahsulotning nomi yo'q — faqat mahsulot_id (mahsulotning raqami) bor. Mahsulot nomlari esa boshqa, mahsulotlar jadvalida turadi:

Demak, agar "1-buyurtmada qanday mahsulot sotib olingan?" degan savolga javob bermoqchi bo'lsak, ikkita jadvalga ham qarashimiz kerak: buyurtmalar da mahsulot_id = 1, mahsulotlar da esa id = 1 bo'lgani Telefon. Mana shu ikki jadvalni bog'lash uchun JOIN ishlatiladi.

JOIN va ON sharti

JOIN (to'liq nomi — INNER JOIN) ikkita jadvalni umumiy ustun (kalit) orqali birlashtiradi. Qaysi ustunlar mos kelishi kerakligini ON sharti bilan ko'rsatamiz.

Bizning holatimizda bog'lovchi kalit shu: buyurtmalar jadvalidagi mahsulot_id mahsulotlar jadvalidagi id ga teng bo'lishi kerak:

SELECT buyurtmalar.id, mahsulotlar.nomi
FROM buyurtmalar
JOIN mahsulotlar ON buyurtmalar.mahsulot_id = mahsulotlar.id;

JOIN har bir buyurtma qatorini, mahsulot_id mos keladigan mahsulot qatori bilan bitta qatorga birlashtiradi. Natijada buyurtma raqami yonida mahsulotning nomi ham paydo bo'ladi:

1|Telefon
2|Kitob
3|Noutbuk
4|Ruchka
5|Quloqchin
6|Daftar
7|Stul

So'rovning tuzilishi sodda: FROM da birinchi jadval, JOIN dan keyin ikkinchi jadval, ON dan keyin esa qaysi ustunlar mos kelishi kerakligi yoziladi.

Muhim: Ikkala jadvalda ham id nomli ustun bor. Shuning uchun ustun nomidan oldin qaysi jadvalga tegishli ekanini yozib qo'yamiz: buyurtmalar.id, mahsulotlar.id. Bunday qilmasak, ma'lumotlar bazasi qaysi id ni nazarda tutganimizni bilmaydi va xato beradi.

Jadval taxalluslari (alias)

buyurtmalar.mahsulot_id kabi to'liq nomlarni qayta-qayta yozish charchatadi. Buni qisqartirish uchun jadvalga taxallus (alias) beramiz — jadval nomidan keyin qisqa harf yozamiz:

SELECT b.id, p.nomi
FROM buyurtmalar b
JOIN mahsulotlar p ON b.mahsulot_id = p.id;

Bu yerda buyurtmalar jadvaliga b, mahsulotlar jadvaliga p taxallusini berdik. Endi buyurtmalar.id o'rniga qisqacha b.id, mahsulotlar.nomi o'rniga p.nomi deb yozsak bo'ladi. Natija avvalgisining xuddi o'zi:

1|Telefon
2|Kitob
3|Noutbuk
4|Ruchka
5|Quloqchin
6|Daftar
7|Stul

Taxallus so'rovni ancha qisqartiradi va o'qishni osonlashtiradi. Shuning uchun JOIN bilan ishlaganda taxallus ishlatish odatga aylangan.

Eslatma: Taxallusni tanlash erkin — p o'rniga m yoki t1 ham bo'laveradi. Odatda jadval nomining birinchi harfi tanlanadi (buyurtmalar → b, mahsulotlar → p, ya'ni "product").

Boshqa ustunlarni ham qo'shish

SELECT da istalgan jadvaldan istalgan ustunni olishimiz mumkin. Masalan, mahsulot nomi yoniga buyurtma sonini (soni) ham qo'shamiz va natijani buyurtma raqami bo'yicha tartiblaymiz:

SELECT p.nomi, b.soni
FROM buyurtmalar b
JOIN mahsulotlar p ON b.mahsulot_id = p.id
ORDER BY b.id;

Natija:

Telefon|1
Kitob|3
Noutbuk|1
Ruchka|10
Quloqchin|2
Daftar|5
Stul|4

Muhim: JOIN natijasidagi qatorlar tartibi kafolatlanmaydi. Natija aniq tartibda chiqishi uchun deyarli har doim oxiriga ORDER BY qo'shing — bu yerda buyurtma raqami (b.id) bo'yicha tartibladik.

📝 Vazifa

Pastdagi kod oynasida buyurtmalar va mahsulotlar jadvallari allaqachon yaratilgan va to'ldirilgan. Sizning vazifangiz — har bir buyurtma uchun buyurtma qilingan mahsulot nomini va sonini chiqaruvchi SELECT so'rovini yozish. Ikki jadvalni mahsulot_id orqali bog'lang va natijani buyurtma id si bo'yicha tartiblang.