Qaytariladigan qatorlar sonini cheklash

Oldingi darslarda biz natijani ORDER BY bilan tartiblashni o'rgandik. Lekin ko'pincha bizga barcha qatorlar emas, faqat bir nechtasi kerak bo'ladi. Masalan: "eng qimmat 3 ta mahsulot", "eng yangi 5 ta buyurtma" yoki "ro'yxatning birinchi sahifasi". Aynan shu holatlar uchun SQL bizga LIMIT va OFFSET vositalarini beradi.

Quyidagi misollarda mahsulotlar jadvali bilan ishlaymiz:

LIMIT — qatorlar sonini cheklash

LIMIT so'rov natijasida chiqadigan qatorlar sonini cheklaydi. So'rovning oxiriga LIMIT va undan keyin nechta qator kerakligini yozamiz.

Masalan, jadvaldan faqat birinchi 3 ta mahsulot nomini olaylik:

SELECT nomi FROM mahsulotlar LIMIT 3;

Natija:

Telefon
Noutbuk
Quloqchin

So'rov 8 ta qator topsa ham, LIMIT 3 faqat birinchi 3 tasini qaytaradi.

Muhim: LIMIT o'zicha qaysi qatorlar "birinchi" ekanini kafolatlamaydi. Yuqoridagi misolda tasodifan id tartibida chiqdi, lekin ma'lumotlar bazasi boshqa tartibda ham qaytarishi mumkin. Shuning uchun LIMIT ni deyarli har doim ORDER BY bilan birga ishlatish kerak.

LIMIT va ORDER BY birgalikda (top-N so'rovlari)

LIMIT ning asl kuchi ORDER BY bilan birga ochiladi. Avval qatorlarni biror ustun bo'yicha tartiblaymiz, keyin LIMIT bilan boshidan kerakli sonini olamiz. Shunday qilib eng katta yoki eng kichik N ta qatorni topish mumkin.

Masalan, eng arzon 3 ta mahsulotning nomi va narxini olaylik. Buning uchun narx bo'yicha o'sish tartibida tartiblaymiz (ORDER BY narx) va birinchi 3 tasini olamiz:

SELECT nomi, narx FROM mahsulotlar ORDER BY narx LIMIT 3;

Natija:

Ruchka|3000
Daftar|8000
Kitob|50000

Endi aksincha — eng qimmat mahsulotlarni topamiz. Buning uchun narx bo'yicha kamayish tartibida tartiblaymiz (ORDER BY narx DESC):

SELECT nomi, narx FROM mahsulotlar ORDER BY narx DESC LIMIT 3;

Natija:

Noutbuk|12000000
Telefon|5000000
Stol|800000

Demak qoida sodda: eng kattalarni topish uchun DESC, eng kichiklarni topish uchun oddiy (o'sish) tartibni qo'llang, so'ng LIMIT N bilan kerakli sonini kesib oling.

OFFSET — boshidagi qatorlarni o'tkazib yuborish

Ba'zan birinchi qatorlarni o'tkazib yuborib, keyingilarini olish kerak bo'ladi. Masalan, "eng qimmat mahsulotni emas, undan keyingi 2 tasini ko'rsat". Buning uchun OFFSET ishlatiladi — u boshidan nechta qatorni o'tkazib yuborishni bildiradi.

OFFSET har doim LIMIT bilan birga, undan keyin yoziladi:

SELECT nomi, narx FROM mahsulotlar ORDER BY narx DESC LIMIT 2 OFFSET 1;

Bu so'rov narx bo'yicha kamayish tartibida tartiblaydi, boshidagi 1 ta qatorni (eng qimmat — Noutbuk) o'tkazib yuboradi, so'ng keyingi 2 ta qatorni qaytaradi:

Telefon|5000000
Stol|800000

OFFSET ni sahifalashda (pagination) qo'llash juda qulay. Masalan, har sahifada 3 tadan mahsulot ko'rsatsak:

• 1-sahifa: LIMIT 3 OFFSET 0 (yoki shunchaki LIMIT 3)
• 2-sahifa: LIMIT 3 OFFSET 3
• 3-sahifa: LIMIT 3 OFFSET 6

Har safar OFFSET ni sahifa kattaligiga ko'paytirib boramiz.

Eslatma: OFFSET ni LIMIT siz yozib bo'lmaydi — u doimo LIMIT dan keyin keladi. Sanoq esa noldan boshlanadi: OFFSET 0 hech narsani o'tkazmaydi, OFFSET 1 birinchi qatorni o'tkazib yuboradi.

📝 Vazifa

mahsulotlar jadvalidan eng qimmat 3 ta mahsulotning nomi va narxini narx bo'yicha kamayish tartibida chiqaring. Buning uchun ORDER BY narx DESC va LIMIT 3 dan foydalaning.